Podnoszenie poczucia własnej wartości służy również słuchanie uczniów, zwracanie się do nich po imieniu, szukanie u każdego szczególnych umiejętności, a także dzielenie się z rodzicami pozytywnymi uwagami dziecku.

Czego uczeń potrzebuje

Chce czuć się bezpiecznie, wiedzieć, że otaczający go ludzie darzą go zaufaniem, sympatią, że może mówić otwarcie o swoich kłopotach, że w razie potrzeby otrzyma konieczne wsparcie. Czuć się wartościowym, zdolnym, akceptowanym, uzyskiwać od innych potwierdzające to przekonanie dowody uznania, aprobaty. Osiągać sukcesy i dzielić się radością z innymi. Uczestniczyć we wspólnych działaniach, przeżywać satysfakcje z pełnionych ról. Mieć poczucie przynależności do grupy, nawiązywać przyjaźnie. Opiekować się kimś, samemu doznawać opieki. Angażować się w sprawy ważne, mieć przekonanie, że bycie w grupie jest użyteczne i sensowne. Uczeń ma prawo podkreślać własną tożsamość i odrębność, przeżywać radość poszukiwania różnorakich form wyrazu dla swoich myśli i uczuć. Potrzebuje swobody, niezależności kierowania swoim życiem według własnego programu. Dziecko powinno czuć zainteresowanie i życzliwość ze strony najbliższych. Zaspokojenie potrzeby miłości jest jednym z niezbędnych warunków prawidłowego rozwoju. Atmosfera wytwarzana w rodzinach przez wciąż śpieszących się, sfrustrowanych dorosłych, na pewno nie sprzyja samorealizacji. Wraz z zanikiem rodzinnych więzi uczuciowych ludzie tracą zdolność współodczuwania, czy choćby wzajemnego zrozumienia, co można śmiało stwierdzić na podstawie ogromnej liczby rozwodów w Polsce. Gdy rodzice zapominają o obowiązku zapewnienia dziecku właściwych warunków do rozwoju emocjonalnego, inicjatywę powinna przejąć szkoła.

Przeciwdziałania szkoły

Wśród priorytetów wychowawczych zreformowanego szkolnictwa znalazła się personalizacja życia w rodzinie, grupie koleżeńskiej, w szerszej społeczności. W celu przeciwdziałania stresowi należałoby rozwijać wśród uczniów umiejętności współdziałania, porozumiewania się, promowania twórczej aktywności. Szkoła m. in. powinna stwarzać warunki do rozwoju wyobraźni, fantazji, ekspresji plastycznej, muzycznej, ruchowej.

Sztuka, dzięki swoim szczególnym właściwościom mogłaby posłużyć jako środek przeciwdziałający stresowi. Ekspresja twórcza jest wspaniałym sposobem na konstruktywne rozładowanie najbardziej negatywnych emocji: uwalnia je i obiektywizuje, pomaga w zachowaniu równowagi emocjonalnej. Zapobiega nagłym, niekontrolowanym wybuchom złości, czy przemocy. Jest też naturalną potrzebą psychiczną człowieka. Realizacji tych zadań służą zajęcia inspirujące aktywność twórczą uczniów. Projektowanie, muzyka, taniec, poezja, teatr, sztuka użytkowa - każda z tych technik wychowania estetycznego stanowi inną propozycję ekspresji. W odmienny sposób wpływa na rozwój wrażeń zmysłowych, intuicji, uczuć, wrażliwości..

W ramach szkolnego programu profilaktyki konieczne jest wprowadzenie ćwiczeń zmierzających do:
- lepszego poznania się uczniów w obrębie klasy lub grupy wiekowej; budowanie poczucia akceptacji i przynależności;
- trening umiejętności społecznych, interpersonalnych umożliwiający nabywanie umiejętności nawiązywania i podtrzymywania pozytywnych relacji; rozwiązywania konfliktów; radzenia sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi; opieranie się negatywnej presji grupy;
- trening umiejętności psychologicznych pozwalający kształtować właściwe postawy i hierarchię wartości; radzenia sobie ze stresem i napięciami emocjonalnymi;
- blok ćwiczeń umożliwiający poznanie cech charakteru i wynikających z nich zachowań w różnych sytuacjach; poznanie reakcji i zachowań rówieśników;
- blok ćwiczeń dotyczący zdrowotnych i społecznych konsekwencji zachowań ryzykownych, prowadzących często do uzależnień, umożliwiający poznanie mechanizmów powstawania zaburzeń i możliwości przeciwdziałania im.

Cele przeciwdziałania stresowi:
- tworzenie bezpiecznej, ciepłej atmosfery w szkole;
- ograniczenie zachowań agresywnych i przemocy w szkole;
- poznanie się wzajemne i budowanie zaufania (przedstawienie swoich cech, pragnień, zainteresowań);
- wzmacnianie poczucia własnej wartości;
- nauka i ćwiczenia zachowań asertywnych;
- wzbudzanie w uczniach poczucia odpowiedzialności za własne zdanie;
- rozpoznawanie oznak stresu oraz sposobów radzenia sobie z nim;
- rozwijanie umiejętności radzenia sobie z napięciem pojawiającym się w trudnych sytuacjach;
- przybliżenie znaczenia pozytywnego myślenia;
- wskazywanie pożądanych wzorców zachowań i norm;
- budowanie więzi ze szkołą;
- budowanie empatii;

Zasady postępowania nauczycieli ukierunkowane na minimalizowanie sytuacji stresowych w szkole:
- cenić twórcze myślenie, wrażliwość na nowe idee wychodzące od młodzieży;
- zwiększać wrażliwość uczniów;
- rozwijać twórcze talenty - zachęcać do manipulowania, operowania przedmiotami i ideami;
- uczyć sposobów systematycznej oceny każdego pomysłu;
- wyrabiać u uczniów tolerancję wobec nowych idei;
- nie narzucać sztywnych schematów, strzec się rutyny;
- kultywować w klasie twórczą atmosferę;
- rozwiewać lęki uczniów;
- popierać inicjatywy w uczeniu się;
- uczyć weryfikowania własnych pomysłów;
- rozwijać konstruktywny krytycyzm;
- wychowywać młodzież o śmiałym i żywym umyśle;

Współczesna szkoła powinna:
- zrozumieć unikalną podatność dziecka na stres;
- określić czynniki stresujące, źródła napięć;
- nadać codziennemu życiu zdrowszy, mniej stresujący charakter;
- wzmacniać u dzieci poczucie własnej wartości;
- stopniowo wystawiać dzieci na problemy;
- usunąć czynniki stresu z dyscyplinowania dzieci;
- nauczyć dzieci umiejętnego opanowania nad stresowymi emocjami (gniew, lęk);
- stawiać wyzwania bez podnoszenia poziomu stresu;
- nauczać ostrożności bez wywoływania uczucia lęku i niepokoju.